Om de omzettijd van een gegeven vertaalproject nauwkeurig te bepalen is het absoluut noodzakelijk om de hoeveelheid werk op doeltreffende wijze te verwerken. Meestal is de geïnvesteerde tijd rechtstreeks verbonden met het aantal woorden dat vertaald moet worden. Over het algemeen wordt er onderscheid gemaakt tussen vier categorieën woorden.

Woordcategorieën

• New: woorden die deel uitmaken van zinnen of segmenten die voor de eerste keer vertaald worden.
• Fuzzy matches: woorden die een onderdeel vormen van zinnen of segmenten die al vertaald zijn en dus voorkomen in het vertaalgeheugen.
• Repetitions: woorden die deel uitmaken van zinnen of segmenten die herhaald worden in de tekst.
• Full matches: woorden die deel uitmaken van zinnen of segmenten die al vertaald wijn in het geheugen en dus niet meer opnieuw vertaald moeten worden. Full matches zijn gelijkaardig aan Repetitions; ze bevinden zich echter niet in de te vertalen tekst maar in het vertaalgeheugen.

Door te werken met CAT tools is de inspanning en tijd die de vertalers investeren in hun werk recht evenredig met de verschillende soorten woorden. Hoe groter de gelijkenis (b.v. een groter aantal gedeeltelijke herhalingen of fuzzy matches), hoe minder de klant zal betalen voor de vertaling. In theorie heeft de vertaler immers minder werk als een groter aantal zinnen een hoger percentage herhalingen bevat. De totale omzettijd zal ook korter zijn waardoor het tijdsgebruik geoptimaliseerd wordt en er ruimte ontstaat voor een korting op het vertaalwerk.

Hoewel het percentage korting volgens de woordcategorie kan variëren van agentschap tot agentschap, kunnen we stellen dat de waarden hieronder een realistisch beeld vormen:

• Fuzzy matches: korting van 50-66% van de prijs voor nieuwe woorden
• Repetitions en Full Matches: korting van 25-33% van de prijd voor nieuwe woorden

Dit gebruik van vertaaltechnologie helpt om het werk sneller, gemakkelijk en nauwkeuriger te laten plaatsvinden. Als gevolg kunnen vertaalagentschappen kortere omzettijden, terminologische coherentie en concurrerende prijzen aanbieden die aantrekkelijk zijn voor de klant.

Bron: How to Use SDL Multiterm in Trados Workbench

Dit softwarepakket wordt door duizenden vertalers en agentschappen wereldwijd gebruikt. Wanneer men het over ‘Trados’ heeft, verwijst men meestal naar het onderdeel ‘Translator’s Workbench’, dat in samenwerking met Microsoft Word of ‘TagEditor’ (een ander onderdeel van SDL Trados) vertaalsegmenten aanmaakt en opslaat. Tijdens het vertalen ziet u in het Workbench-venster de bronsegmenten en hun eventuele vertaling verschijnen en met behulp van een reeks knoppen op een extra taakbalk (er zijn ook sneltoetscombinaties, we zullen hier later op terugkomen) in Microsoft Word kan u nieuwe vertalingen opslaan en/of wijzigen.

Nadat u de software heeft geïnstalleerd, dient u eerst en vooral een vertaalgeheugen aan te maken, en daarbij de juiste bron- en doeltaal in te stellen voor uw project. Er zijn ook een aantal andere parameters die u kunt instellen, zoals het minimumpercentage voor herkenning van segmenten. Hou er rekening mee dat het nuttig kan zijn deze paramaters aan te passen, afhankelijk van het project waarmee u bezig bent. Met het creëren van het vertaalgeheugen heeft Workbench 5 bestandjes aangemaakt. Zorg ervoor dat deze steeds samen in een map zitten, als er één verloren gaat is het vertaalgeheugen onbruikbaar. Probeer zo snel mogelijk de functie van de knoppen te memoriseren en eventueel enkele van sneltoetscombinaties te beginnen gebruiken, hierdoor kan u veel sneller werken.

Na het eigenlijk vertaalwerk slaat u het vertaalde ‘Unclean’ bestand (de ongekuiste, of tweetalige versie met brontekst en vertaling) op. Via de optie Clean up het menu Tools in de Workbench kunt u de ‘Clean’-versie creëren, dat is de uitendelijke vertaalde versie van het oorspronkelijke document.

Eerst en vooral is het belangrijk om een duidelijk idee te hebben van de diensten die u aanbiedt, uw doelmarkt en uw specialisatiegebied. Indien u bijvoorbeeld enkel vanuit het Engels naar het Nederlands vertaalt, probeer dan om potentiële kopers van uw vertalingen te zoeken waarvan de doelmarkt samenvalt met uw specialisatiegebied. Daarna kunt u andere freelance-vertalers zoeken om mee samen te werken aan projecten die niet tot uw talencombinatie of specialisatiegebied behoren.

Indien u diensten wilt aanbieden die niet tot de kern van het vertaalproces zelf behoren, zoals Desktop Publishing of Transcriptiediensten, overweeg dan een eventuele samenwerking met andere gespecialiseerde leveranciers van de diensten die u niet zelf kan leveren.

Zorg er vervolgens voor dat uw onderneming aan naambekendheid wint. Ontwikkel uw eigen website en publiceer informatie over uw diensten in brochures, naamkaartjes, enz. Er zijn ook veel databases met freelance-vertalers waar vertaler kunnen netwerken en opdrachten kunnen publiceren zoals Translators Café of Go Translator. Door lid te worden van deze gemeenschappen kan u tevens op de hoogte blijven van wat er beweegt in de vertaalwereld.

Rechtstreeks klanten rekruteren kan bijzonder moeilijk zijn, vooral omdat de concurrentie voornamelijk bestaat uit grotere vertaalagentschappen. Door rechtlijnigheid te hanteren bij het bepalen van uw tarieven en een goede levertijd en kwaliteit te garanderen, kunt u langdurige relaties opbouwen met uw klanten en deze factoren zullen hen aanmoedigen om uw diensten aan te bevelen.

Indien u dat nog niet gedaan heeft, denk er dan aan om te investeren in workshops en seminaries binnen uw vertaalgebied om er zeker van te zijn dat u op de hoogte blijft van wat de evoluties in uw specialisatiegebied. Ook workshops over CAT-tools en office management kunnen nuttig zijn voor freelance-vertalers.

Als u veeleer met vertaalbureaus werkt dan weet u ongetwijfeld dat velen van hen u geen werk zullen toewijzen indien u niet over een CAT-tool beschikt. We komen steeds dichter bij de situatie dat een vertaler zonder CAT-tool simpelweg geen vertaler meer zal zijn.

Het gebruik van een CAT-tool vergt een zekere investering van de zelfstandige vertaler. Enerzijds een financiële: de huidige versie van SDL Trados kost € 715. Een upgrade naar de nieuwste versie die uitkomt in juni van dit jaar kost u algauw € 2.200. Wordfast kost u slecht € 300 maar het is dan ook de kleine broer in de professionele vertaalwereld, en vele vertaalagentschappen staan erop dat hun freelancers met Trados werken. Anderzijds vereist het werken met CAT-tools ook enige oefening en interesse in computertechnologie. U mag me echter geloven dat, eens u de knepen van het vak onder de knie heeft, u niet meer zonder zal willen werken.

Enkele tientallen jaren geleden bestond er nog geen geavanceerde technologie, en vertalers werkten uitsluitend met pen en papier. Onderzoek was een bijzonder moeilijk aspect. Het vergde immers veel inspanning om teksten te laten overkomen van de andere kant van de wereld. Bovendien waren het andere tijden. Vertalingen moesten met de hand worden uitgeschreven of met een schrijfmachine indien deze voor handen was. Voor de vertaler was een buitenlandse reis van een vriend of kennis steeds een grote gebeurtenis. Dit bood hem immers een kans om de hand te leggen op documenten in een vreemde taal, die van bijzonder grote waarde zijn voor de vertaler.

Het verschil met de hedendaagse situatie is hemelsbreed. Dankzij de ontwikkeling van de PC en het Internet hebben we toegang tot alle denkbare informatie in een fractie van een seconde. Maar we zijn slaven van de technologie geworden. Daarmee bedoel ik simpelweg dat de vertaler die de basisconcepten van software (de zogenaamde CAT-tools) en technologie niet onder de knie heeft weinig werk krijgt. Om met een breed gamma aan klanten of vertaalbureaus samen te kunnen werken, is het noodzakelijk dat we vlot kunnen omgaan met programma’s zoals Acrobat, Excel, Word, MultiTerm, Trados, etc. Het is tevens van vitaal belang dat we onze deskundigheid kunnen aantonen via diploma’s en dat we op de hoogte blijven van de nieuwste updates en aanpassingen. Vertalers die niet aan deze eisen voldoen, zullen jammer genoeg uit de boot vallen…