Waar hebben ze het nou precies over? Het is eenvoudig: Trados is een erg populaire CAT-tool (vertaalprogramma) dat de klant kan helpen bij het drukken van de prijs en het garanderen van de consistentie. Met het programma worden vertaalgeheugens gemaakt voor de vertaling, naarmate deze gecreëerd worden door de vertaler.  Dankzij deze geheugens kunnen woorden en zinnen die later terugkomen op dezelfde manier vertaald worden. De geheugens kunnen opgeslagen worden per talencombinatie en geven specifieke informatie over het moment waarop de vertaaleenheid (“segment”) gecreëerd en / of gewijzigd werd, en de naam van de gebruikers die verantwoordelijk zijn voor de wijzigingen.

Voor de klant heeft Trados twee belangrijke voordelen:

Eerst en vooral de mogelijkheid om tekst te analyseren en zo een nauwkeurige beeld te krijgen van de hoeveelheid werk die vereist is bij het vertalen. Hierdoor kan er geen discussie ontstaan met het vertaalbureau over de hoeveelheid woorden en bespaart de klant tijd en geld.

Ten tweede – en dit is belangrijker met het oog op de kwaliteit – draagt het bij tot de uniformiteit van de terminologie, een van de belangrijkste eigenschappen van een professionele vertaling. Zoals hierboven vermeld zullen identieke zinnen in de brontekst op exact dezelfde wijze vertaald worden telkens ze verschijnen. Bovendien heeft Trados een “Concordance”-functie, waarmee de vertaler op zoek kan gaan in de reeds vertaalde segmenten naar een specifiek woord in de brontekst. Dit is een bijzonder efficiënte wijze om de consistentie te verzekeren.

Als u veeleer met vertaalbureaus werkt dan weet u ongetwijfeld dat velen van hen u geen werk zullen toewijzen indien u niet over een CAT-tool beschikt. We komen steeds dichter bij de situatie dat een vertaler zonder CAT-tool simpelweg geen vertaler meer zal zijn.

Het gebruik van een CAT-tool vergt een zekere investering van de zelfstandige vertaler. Enerzijds een financiële: de huidige versie van SDL Trados kost € 715. Een upgrade naar de nieuwste versie die uitkomt in juni van dit jaar kost u algauw € 2.200. Wordfast kost u slecht € 300 maar het is dan ook de kleine broer in de professionele vertaalwereld, en vele vertaalagentschappen staan erop dat hun freelancers met Trados werken. Anderzijds vereist het werken met CAT-tools ook enige oefening en interesse in computertechnologie. U mag me echter geloven dat, eens u de knepen van het vak onder de knie heeft, u niet meer zonder zal willen werken.

Enkele tientallen jaren geleden bestond er nog geen geavanceerde technologie, en vertalers werkten uitsluitend met pen en papier. Onderzoek was een bijzonder moeilijk aspect. Het vergde immers veel inspanning om teksten te laten overkomen van de andere kant van de wereld. Bovendien waren het andere tijden. Vertalingen moesten met de hand worden uitgeschreven of met een schrijfmachine indien deze voor handen was. Voor de vertaler was een buitenlandse reis van een vriend of kennis steeds een grote gebeurtenis. Dit bood hem immers een kans om de hand te leggen op documenten in een vreemde taal, die van bijzonder grote waarde zijn voor de vertaler.

Het verschil met de hedendaagse situatie is hemelsbreed. Dankzij de ontwikkeling van de PC en het Internet hebben we toegang tot alle denkbare informatie in een fractie van een seconde. Maar we zijn slaven van de technologie geworden. Daarmee bedoel ik simpelweg dat de vertaler die de basisconcepten van software (de zogenaamde CAT-tools) en technologie niet onder de knie heeft weinig werk krijgt. Om met een breed gamma aan klanten of vertaalbureaus samen te kunnen werken, is het noodzakelijk dat we vlot kunnen omgaan met programma’s zoals Acrobat, Excel, Word, MultiTerm, Trados, etc. Het is tevens van vitaal belang dat we onze deskundigheid kunnen aantonen via diploma’s en dat we op de hoogte blijven van de nieuwste updates en aanpassingen. Vertalers die niet aan deze eisen voldoen, zullen jammer genoeg uit de boot vallen…