Een snelle en geschatte berekening is nooit nauwkeurig. Het is daarentegen noodzakelijk om een gedetailleerde analyse uit te voeren van de te vertalen bestanden om een precieze offerte samen te stellen en daarbij giswerk te vermijden. Indien de offerte geen rekening houdt met alle wensen van de klant, zullen de vertalers niet gratis willen werken en zal de klant het verschil in kosten niet op zich willen nemen.

Het vertaalagentschap of de vertaler hebben het volgende nodig:

• voldoende tijd om de offerte samen te stellen en in detail alle fasen of etappes te analyseren die de vertaling van het document vereist,
• het materiaal te analyseren en zo te bepalen:

- Hoeveel en welke soort herhalingen de documenten bevatten.
- Hoe lang het vertaalproces zal duren, aangezien een korte/lange deadline vaak een invloed heeft op de tarieven.
- Hoeveel afbeeldingen er zullen moeten worden behandeld, zowel wat betreft de tekst die ze bevatten als eventueel lay-outkwesties.
- Hoe complex de documenten zijn, om op basis van die informatie de gepaste vertalers in elk vakgebied te selecteren.
- Welke talencombinaties er gebruikt worden in het project, aangezien er voor sommige talen erg weinig vertalers beschikbaar zijn.
- Hoeveel woorden de documenten precies bevatten. Meestal wordt het aantal woorden in de brontekst automatisch geteld, maar er zijn nog andere zaken die het proces kunnen bemoeilijken. In sommige gevallen is het niet mogelijk om alle bestanden te raadplegen tijdens het opmaken van de offerte. In dergelijke omstandigheden zal de klant ten minste een representatief deel van het totale project moeten doorsturen, zodat de nodige projecties kunnen worden uitgevoerd.

Om optimale kwaliteit van de vertalingen te garanderen, is er naast de vertalers, redacteurs en revisoren ook een Content Manager nodig. Meestal is dit geen vertaler maar een specialist uit het vakgebied.

Vervolgens moet men ook rekening houden met de kosten van de Account Manager die het contact met de klant onderhoudt. Voorts zijn er ook de kosten voor de Project Manager, die de offerte samenstelt, de vertalers selecteert, de coördinatie van de verschillende fasen organiseert en instaat voor de algemene kwaliteit van de geleverde vertaling.

Aangezien de vertalers heel vaak op afstand werken, ontvangen zij hun honorarium in andere steden en/of landen. De betaling van hun diensten is vaak complex wanneer zij in afgelegen gebieden of ontwikkelingslanden wonen, waar mogelijk geen universeel bankensysteem beschikbaar is. In dat soort gevallen moet men de financiële kosten berekenen van het uitbetalen van deze vertalers in het buitenland. Deze kosten kunnen vaak hoger liggen dan de feitelijke honoraria. Er zijn vele verschillende betaalmethodes beschikbaar en de voorwaarden, eigenschappen en kosten ervan wijzigen constant.

Het vertaalagentschap moet naast deze variabele kosten ook zijn vaste kosten betalen en bij voorkeur winst maken. Zoals reeds aangegeven is het berekenen van vertaalkosten een moeilijke aangelegenheid.

Bij Trusted Translations proberen we steeds een maximaal rendement te bieden aan onze klanten door de kosten te drukken en de kwaliteit te behouden.

Bron: Calcular el Costo de Traducir

Het Spaanse woord “lluvia” (regen) heeft zo bijvoorbeeld 8 verschillende uitspraken. Een ervan wordt uitgesproken door een vrouwelijke stem en de rest door mannelijke stemmen van Argentinië, Colombia, Spanje, Bolivia en Chili. De website toont eveneens een kaart waarop met kleine vlaggetjes wordt aangeduid van welk land de opname komt. De databank bevat meer dan 30.000 woorden in het Spaans, meer dan 48.000 woorden in het Engels en bijna 12.000 woorden in het Nederlands.

Het doel van de website is echter niet om een taal te leren maar wel om het verschil te horen tussen de uitspraak van woorden op verschillende plaatsen.

Vele bedrijven raken het niet eens over de vraag of het zinvol is voor hen om hun website, online winkel of call center te globaliseren, en alle informatie en ondersteuning te laten vertalen. Men denkt dat de meeste klanten er geen probleem mee hebben om in het Engels (de meest gangbare onlinetaal) te navigeren, vooral op websites waar technologische of erg gespecialiseerde producten worden aangeboden.

Er bestaan echter studies die het tegenovergestelde aantonen: het merendeel van de mensen wil enkel aankopen doen in hun eigen taal en zullen vaak afzien van een aankoop als het product niet in hun eigen taal beschikbaar is. Dit vormt een obstakel voor de potentiële koper en de bedrijven die hun producten en diensten aanbieden.

Daarom is het mijn mening dat elk bedrijf dat zo veel mogelijk potentiële klanten wil bereiken, zijn website en de informatie over producten en diensten beschikbaar zou moeten stellen in verschillende talen.

Een gevolg van deze uniformiteit op wereldvlak is de nood om de handleidingen en handboeken te vertalen, zodat bijvoorbeeld de werknemers in Azië dezelfde opleiding en voorbereiding krijgen als die in Europa. Daarom is het erg belangrijk dat bedrijven samenwerken met slechte één vertaalbureau voor al hun vertalingen. Op die manier kan de terminologie op consistente wijze toegepast worden en worden steeds dezelfde keuzes gemaakt.

Het is echter ook heel belangrijk dat localisatie hierbij een voorname rol speelt. Een handboek in het Spaans zal terminologie en constructies bevatten die zinvol en herkenbaar zijn voor werknemers in bepaalde landen, maar vreemd en ongewoon klinken voor anderen. Dankzij nauwkeurig onderzoek en het gebruik van de juiste taalexperts kan een bedrijf een reeks handleidingen en handboeken ontwerpen die de naam van het bedrijf waardig zijn. Deze filosofie kan worden toegepast op bedrijfsdocumenten in allerlei branches: human resources, de bouwsector, de technologische sector, veiligheid, software, de gezondheidsector, enz.

Het belang van online video neemt steeds toe. Bedrijven die op zoek zijn naar manieren om hun presentaties en voorkomen te versterken zullen dan ook belangrijke beslissingen moeten nemen over het communiceren van de inhoud van hun video’s in andere talen.

Er zijn in principe twee opties om de vertaalde tekst weer te geven in een online video, en dit is waar voor alle soorten video: ondertitelen of dubben. Bij ondertitelen wordt de vertaalde tekst onderaan het scherm weergegeven en gesynchroniseerd met de gesproken tekst. Bij dubben wordt het oorspronkelijke geluidsspoor verwijderd en vervangen door een vertaald geluidsspoor. Beide opties hebben voor- en nadelen:

Ondertitelen:

Voordelen – alle inhoud can worden weergegeven zonder geluid; de video kan stopgezet worden om een specifieke zin te bekijken terwijl deze op het scherm verschijnt; de oorspronkelijke nadruk en toon van de stemmen wordt behouden.

Nadelen – extra informatie op het scherm, wat vooral nadelig is voor kleinere schermen op websites; verkorte versies van de inhoud en aangepaste woordkeuze om ervoor te zorgen dat alles op het scherm past; het publiek moet geletterd zijn en moet constant naar het scherm kijken.

Dubben:

Voordelen – de inhoud kan opgevangen worden zonder naar het scherm te kijken (en bijvoorbeeld naar een ander onderdeel van de website kijken); de woordkeuze is minder beperkend; er kan een natuurlijke toon gebruikt worden voor de doeltaalsprekers.

Nadelen – cognitieve dissonantie voro de kijker (hij ziet de mond bewegen maar de gesproken tekst komt er niet mee overeen); stemmen op de achtergrond en omgevingsgeluiden gaan verloren.

Er zijn nog veel meer voor- en nadelen voor beiden, afhankelijk van de kijker. Elk bedrijf en/of productie moet de juiste keuze maken voor zijn/haar video alvorens zijn project naar het vertaalagentschap te sturen. Tekst voor ondertitels zal immers sterk verschillen van tekst voor dubben.

Waar hebben ze het nou precies over? Het is eenvoudig: Trados is een erg populaire CAT-tool (vertaalprogramma) dat de klant kan helpen bij het drukken van de prijs en het garanderen van de consistentie. Met het programma worden vertaalgeheugens gemaakt voor de vertaling, naarmate deze gecreëerd worden door de vertaler.  Dankzij deze geheugens kunnen woorden en zinnen die later terugkomen op dezelfde manier vertaald worden. De geheugens kunnen opgeslagen worden per talencombinatie en geven specifieke informatie over het moment waarop de vertaaleenheid (“segment”) gecreëerd en / of gewijzigd werd, en de naam van de gebruikers die verantwoordelijk zijn voor de wijzigingen.

Voor de klant heeft Trados twee belangrijke voordelen:

Eerst en vooral de mogelijkheid om tekst te analyseren en zo een nauwkeurige beeld te krijgen van de hoeveelheid werk die vereist is bij het vertalen. Hierdoor kan er geen discussie ontstaan met het vertaalbureau over de hoeveelheid woorden en bespaart de klant tijd en geld.

Ten tweede – en dit is belangrijker met het oog op de kwaliteit – draagt het bij tot de uniformiteit van de terminologie, een van de belangrijkste eigenschappen van een professionele vertaling. Zoals hierboven vermeld zullen identieke zinnen in de brontekst op exact dezelfde wijze vertaald worden telkens ze verschijnen. Bovendien heeft Trados een “Concordance”-functie, waarmee de vertaler op zoek kan gaan in de reeds vertaalde segmenten naar een specifiek woord in de brontekst. Dit is een bijzonder efficiënte wijze om de consistentie te verzekeren.

Om de prijs precies te berekenen moet men het aantal woorden in de brontekst en de complexiteit van het onderwerp beschouwen. Deze factoren zullen de graad van specialisatie bepalen van de tweetalige redacteurs die betrokken zijn bij het project.

Het is tevens belangrijk om rekening te houden met de tijd die nodig is voor elk onderdeel van het vertaalproject, vermits de verschillende professionals slecht een beperkt hoeveelheid tijd zullen hebben om hun taak te vervullen.

Voor dringende projecten zullen de vertalers hun programma moeten aanpassen om plaats te maken voor het nieuwe project, en als gevolg worden dit soort projecten vaak duurder aangerekend dan gewoonlijk.

Bron: How to Get Started with Trados

Bron: How to Use SDL Multiterm in Trados Workbench

Bron: Video Tutorial on Importing Excel Glossaries into Multiterm

Een gevolg van die alomtegenwoordigheid is dat plaatselijke culturen, bijvoorbeeld die in Papoea-Nieuw-Guinea, Nigeria, Singapore en de Caraïben al verschillen vertonen in het “traditionele” gebruik van Engelse woorden en grammatica. In dit kader merken we ook de toegenomen invloed van het zogenaamde “Spanglish” en het Engels van de zwarte Amerikanen in de VS. De vraag die ik hierbij stel is de volgende: hoe zal de Engelse taal er binnen 500 jaar uitzien? En binnen 1000 jaar?

Het Latijn vertoont nog een dagelijkse invloed op onze levens maar niemand heeft het als moedertaal. De taal was de basis van alles Romaanse talen, die ontstonden als gevolg van plaatselijk gefrunnik aan de officiële staatstaal.

Een bedenking hieromtrent: zullen er in de toekomst talen ontstaan als gevolg van de aanpassing en evolutie van het Engels? Zullen er vele officiële talen zijn, die allemaal hun oorsprong hebben in het Engels? Er bestaan natuurlijk veel belangrijke verschillen tussen het onderwijssysteem van vandaag en dat van 1500 jaar geleden en het Internet biedt iedereen ter wereld met een verbinding ogenblikkelijk toegang tot een schat aan informatie over “correct” gebruik. Mensen passen zich van nature echter constant aan: als ze iets vinden dat nuttiger is, zullen ze het overnemen. Als groot liefhebber van geschiedenis vind ik het erg jammer dat ik er niet meer zal zijn om de oorsprong van eventuele toekomstige talen

De functionaliteit van de zoekmotor is identiek aan die van Google,  je kan dus ook een aantal Booleaanse operatoren gebruiken. Om uw zoektermen te vertalen gebruikt 2lingual Google Translate en daarom is het ongetwijfeld ook een leuk speeltje voor de niet-linguïst die gewoon op zoek is naar de vertaling van een woord maar daar ook graag wat context bij wenst.

Het gebruik ervan is erg eenvoudig:

1.    Selecteer het woord of de uitdrukking die u wilt opzoeken in het vertaalgeheugen:

2.    Klik op de functie CONCORDANCE in de Trados-taakbalk:

3.    Het vertaalgeheugen zal weergeven of de uitdrukking reeds eerder in dit project voorkwam, in dit document of een ander maar steeds binnen hetzelfde geheugen:

Als we er een gewoonte van maken om deze Trados-functie te gebruiken tijdens de vertaling of redactie van documenten zullen alle bestanden die we afleveren aan dezelfde klant steeds een consistent gebruik van terminologie vertonen.

2. Vervolgens dient u het bestand te selecteren dat schoongemaakt moet worden. Klik daarvoor op ‘Add…’

3. Eens u het bestand heeft geselecteerd kan u ervoor kiezen om een ‘log file’ te creëren, waarin het schoonmaakproces wordt beschreven en u eventuele fouten kan bekijken. Kies een locatie voor dit ‘log file’ en geef het een naam:

4. Nadat uw ‘log file’ gecreëerd is, kan u kiezen uit vier verschillende manieren om uw document schoon te maken. De beste optie is ‘Update TM’, zodat alle eventuele veranderingen worden opgenomen in het vertaalgeheugen, los van het feit of u daarbij het corresponderende vertaalsegment opende of niet:

5. Nu kan u op de knop ‘Clean Up’ klikken om het proces te voltooien. Van zodra het proces voltooid is zal het venster er als volgt uitzien:

6. Indien er zich fouten voordeden, ga dan naar ‘Log File – View’, het .txt-bestand wordt geopend. Daarin vindt u eventuele fouten zoals gebroken tags of corrupte segmenten. Als het proces correct afgewerkt is en er doen zich geen fouten voor krijgt u aan het einde de volgende boodschap: “Cleanup finished successfully without errors!”
7. Het programma zal tijdens het schoonmaakproces tevens een .csv-bestand creëren (net zoals het .txt-logbestand) en een back-upbestand met de extensie .BAK. Dit is het tweetalige bestand, m.a.w. het bevat zowal de brontekst als de doeltekst en is een veiligheidsmaatregel opdat u tijdens het schoonmaakproces het tweetalige bestand niet zou verliezen.

Bovendien hebben songteksten vaak een dubbele bodem, een extra betekenis die in de brontekst al niet door iedereen begrepen wordt, en dan wordt het pas echt onmogelijk om de volledige inhoud weer te geven in een andere taal. We kunnen dit soort vertalingen dan ook het best vergelijken met de vertaling van poëzie, een exclusief ambacht dat slechts voor enkelen is weggelegd.

Deze website is natuurlijk meer op ontspanning gericht dan academische analyse, en slaagt dan ook enigszins in zijn opzet. U kan er een aangenaam moment beleven door op zoek te gaan naar een (poging tot) vertaling van uw favoriete anderstalige liedjes.

In de praktijk kan u uw termbanken gebruiken in samenwerking met Workbench. Tijdens het vertalen hoeft u MultiTerm zelfs niet op te starten, u klikt gewoon op Term Recognition Options in het menu Options. Daarna selecteert u de juiste termenbank uit de lijst, en vanaf dan zullen in het vak aan de rechterzijde de termen uit het glossarium verschijnen zodra ze herkend worden in de te vertalen tekst.

U merkt ook dat er voor MultiTerm een aparte rij knoppen verschijnt in Word en TagEditor. Deze stellen u in staat om snel termen op te zoeken in de termenbank, nieuwe termen toe te voegen en uw glossarium op die manier te actualiseren. Ook hier zijn weer een hele reeks sneltoetscombinaties beschikbaar waarmee u extra vlot kan werken.

Het is in ieder geval onderhoudend, maar de vraag die ik mij stel is of het voor de vertaler ook een zinvol instrument is. Er is informatie beschikbaar uit verschillende alomtegenwoordige naslagwerken en woordenboeken, definities, gegevens over de etymologische achtergrond, afbeeldingen, grammaticale informatie en zelfs een geluidsopname met de correcte uitspraak. Een schat aan informatie die elke vertaler die met het Engels werkt en zelfs de gewone taalliefhebber zeker zal kunnen bekoren.

Wat mij dan iets minder tot de verbeelding spreekt, maar in deze tijd van ge-facebook en ge-myspace op de sociale netwerken onvermijdelijk is, zijn de recente citaten van op twitter die vermeld worden als ‘gebruiksvoorbeelden’. Op zich al een ergernis voor de taalkundige, zijn deze publicaties bezwaarlijk een betrouwbare bron van voorbeelden uit de actualiteit te noemen.

Al bij al lijkt Wordnik me toch een erg handig speeltje voor de taalprofessional!

Zo hebben we bijvoorbeeld ‘aan het einde’ en ‘op het einde’, ‘met de fiets’ tegenover ‘op de fiets’, ‘de deur is toe’ en ‘de deur is dicht’ en het dialectische ‘zoeken achter’ naast de uitdrukking ‘zoeken naar’ in standaardtaal. Vaak hebben we te maken met een eenvoudig verschil in gebruik, het voorzetsel kan gebruikt worden als bijvoeglijke bepaling of het kan deel uitmaken van het naamwoordelijke predikaat. Bovendien is het grammaticaal correcte voorzetsel niet altijd het meest logische, zoals het geval is bij ‘in de zon liggen’ en ‘uit het hoofd leren’.

Dit is een erg complex en dynamisch aspect van de Nederlandse taal en verdient ongetwijfeld verder onderzoek. Indien dit onderwerp u interesseert kan ik u de volgende twee werken van harte aanraden:

-    Prisma van de voorzetsels [Reinsma, R. en Hus, W.J.B.]
-    Het juiste voorzetsel [Vindevogel, Th.]

Niet elke vertaler volgt echter het institutionele pad naar het vakgebied. Sommige vertalers nemen een andere weg en er zijn zowel voordelen als nadelen verbonden aan dit alternatief. Zo zullen deze mensen veel initiatief aan de dag moeten leggen en hard moeten werken aan het verbeteren van hun taalvaardigheid. Voor hen is het erg belangrijk om contact te onderhouden met deskundigen in het veld en goed geïnformeerd blijven over recente publicaties betreffende vertaaltheorie en –praktijk. De grootste uitdaging doet zich echter voor eens deze personen zich aanbieden voor een job bij een vertaalagentschap. Deze bedrijven geven de voorkeur aan gediplomeerde vertalers en zullen sceptisch reageren op mensen zonder ervaring (of opleiding) in het vakgebied.

Een manier om deze hindernis te omzeilen is door vrijwilligerswerk te doen. U kunt zich aanbieden als vertaler bij bepaalde NGO’s en andere organisaties die graag geld willen uitsparen bij het vertaalproces. Op deze manier verzamelt u zinvol materiaal voor uw cv. Na een paar maanden van dit soort werk en een eventuele aanbevelingsbrief zult u veel beter uitgerust zijn bij het zoeken naar een job. Dit soort voorzorgen werpt zijn vruchten af, niet alleen in de vertaalwereld maar in alle aspecten van het leven.

Zoals reeds aangehaald kan u de Workbench gebruiken in samenwerking met Word-documenten. Dat is de meest voorkomende toepassing, maar u kunt hiervoor ook TagEditor gebruiken. Dit programma geeft alle tags (bvb. voor tekstopmaak) weer die het document bevat en stelt u in staat deze te wijzigen of een beter begrip te krijgen van de structuur van het document. Een ander en misschien nog belangrijker voordeel van deze software is dat het de meest courante bestandsformaten ondersteunt zoals .doc, .ppt (Powerpoint), .xml, .xls (Excel), .html,…

Nadat u een bestand heeft geopend binnen TagEditor, wordt er een bestand gecreëerd met de extensie .ttx, dat de Unclean-versie is. Vervolgens dient u, zoals met Workbench, segment voor segment te vertalen. Als u gedaan heeft, rest u slechts in het menu ‘File’ de optie ‘Save target as…’ te selecteren, waarna Workbench de segmenten zal kuisen en u de Clean-versie verkrijgt. Het is noodzakelijk dat er, bij het opslaan van de Clean-versie, zich op de doellocatie een exemplaar van het brondocument bevindt. Dat bestand wordt dan overschreven en er ontstaat een document met identiek dezelfde structuur.

Met TagEditor kan u tevens dezelfde plug-ins gebruiken voor spellingscontrole als voor Word. Indien u dus Office op uw PC of laptop heeft geïnstalleerd, dient u enkel de plug-in te activeren via het menu ‘Tools’ en ‘Plug-ins’. Bij gebrek hieraan kan u ook kiezen voor de spellingscontrole die geleverd wordt bij het programma, die echter van mindere kwaliteit is. Verder vindt u onder de plug-ins ook een aantal handige controletoepassingen (zoals die voor QA, Quality Assessment), waarmee u kunt controleren of u de spaties overal heeft gerespecteerd, consequent bent gebleven wat betreft terminologie, alle tags heeft behouden en er geen heeft bijgemaakt, enz.

Volgende week hebben we het over MultiTerm.